UROA: Gunn Marit Haugsbø er rektor på Naustdal Skule i Sunnfjord. Ho er uroa for mangelen på kvalifiserte lærarar i skulen, og meiner det må takast grep. Foto: Frode Hoff / TV 2
UROA: Gunn Marit Haugsbø er rektor på Naustdal Skule i Sunnfjord. Ho er uroa for mangelen på kvalifiserte lærarar i skulen, og meiner det må takast grep. Foto: Frode Hoff / TV 2

Får ikkje tak i kvalifiserte lærarar: – Svært krevjande

12 av 50 av dei nytilsette lærarane i Sunnfjord kommune har ikkje godkjent lærarutdanning. – Eit nasjonalt problem, meiner Utdanningsforbundet.

I desse dagar blir klasserom over heile landet rydda og gjort klart til å ønske nye og gamle elevar velkommen tilbake etter sommarferien.

Men ved Naustdal Skule i Sunnfjord har førebuinga til årets skulestart vore nokså krevjande.

Mangelen på kvalifiserte lærarar har gjort det vanskeleg å få kabalen til å gå opp.

– Utfordringa er at det er få søkarar til lærarstillingane. Eg har dermed fleire stillingar som ikkje er fylt av kvalifiserte lærarar, seier Gunn Marit Haugsbø.

SKULESTART: Sigrid Bergheim Holvik og Evy Helen Kibsgaard gjer klart til første skuledag på Naustdal skule. Dei er lærarar på første trinn. Foto: Frode Hoff / TV 2
SKULESTART: Sigrid Bergheim Holvik og Evy Helen Kibsgaard gjer klart til første skuledag på Naustdal skule. Dei er lærarar på første trinn. Foto: Frode Hoff / TV 2

Søkartala går ned

Haugsbø har jobba på Naustdal skule i mange år, dei siste åtte åra som rektor. Ho har fått kjenne på ei urovekkande trend, nemleg at det blir vanskelegare og vanskelegare å fylle lærarstillingane.

– Dei siste åra har me sett at søkartala på stillingane har gått ned, samstundes som behovet for lærarar er blitt større fordi mange går av med pensjon, seier Haugsbø.

Berre i Sunnfjord kommune, er heile 12 av 50 nye stillingar i år tilsett av personar utan godkjent lærarutdanning.

– Sunnfjord er ikkje ein liten kommune, og burde vere ein attraktiv stad å jobbe. Men når det er så få søkarar, så sloss me alle om dei same søkarane. Det er veldig uheldig. Me treng fleire lærarar med god utdanning både i fag og pedagogikk, meiner Haugsbø.

SKULESTART: Naustdal Skule er blant fleire skular i Sunnfjord som ikkje har klart å fylle lærarstillingane med folk med utdanning. Foto: Frode Hoff / TV 2
SKULESTART: Naustdal Skule er blant fleire skular i Sunnfjord som ikkje har klart å fylle lærarstillingane med folk med utdanning. Foto: Frode Hoff / TV 2

Ein av fem utan lærarutdanning

Dette er ikkje eit nytt problem, meiner Steinar Vegsund Strømsli, som er fylkesleiar i Utdanningsforbundet i Vestland.

– Nok ein gong går me inn i ein haust der me har store problem med å få tak i nok søkarar til ledige lærarstillingar. Dette er alvorleg, og ikkje berre for vestlandet.

Strømsli refererer til tal frå SSB, som viser at nesten ein av fem av dei som underviser i skulen, ikkje har lærarutdanning. Det gjeld lærarar i grunnskulen og vidaregåande skule.

– Her gjer ikkje kommunane eller Stortinget jobben sin med å sørge for at det er tilstrekkelege kvalifiserte lærarar i klasseromma, seier Strømsli.

KREV HANDLING: Steinar Vegsund Strømsli i Utdanningsforbundet Vestland meiner kommunen må ta grep for å sikre at det er nok kvalifiserte lærarar i skulen. Foto: Frode Hoff / TV 2
KREV HANDLING: Steinar Vegsund Strømsli i Utdanningsforbundet Vestland meiner kommunen må ta grep for å sikre at det er nok kvalifiserte lærarar i skulen. Foto: Frode Hoff / TV 2

Arbeidsgjevarorganisasjonen KS er derimot ueinig i framstillinga til utdanningsforbundet, og seier tilstanden ikkje er verre for lærarane enn for andre yrkesgrupper i kommunal sektor.

– Viss me ser på kva kommunane sjølv seier, så er det om lag fem prosent som seier rekrutteringa er meget utfordrande. Det er lågt, samanlikna med til dømes sjukepleiarane, seier Helge Eide, områdedirektør for samfunn, velferd og demokrati i KS.

ANDRE FAKTORAR: Helge Eide er områdedirektør for samfunn, velferd og demokrati i KS. Han meiner moglegheiter for utvikling og godt arbeidsmiljø er vel så viktig for rekrutteringen til læraryrke som det løn er. Foto: Tom Rune Orset / TV 2
ANDRE FAKTORAR: Helge Eide er områdedirektør for samfunn, velferd og demokrati i KS. Han meiner moglegheiter for utvikling og godt arbeidsmiljø er vel så viktig for rekrutteringen til læraryrke som det løn er. Foto: Tom Rune Orset / TV 2

I konflikt

Dei siste åra har søkartala til lærarutdanningane gått kraftig ned.

Strømsli meiner det må kome på plass betre vilkår for lærarane, for å sikre at fleire veljer yrket.

Løn er øvst på lista over krav, og er også årsaka til at lærarar over heile landet no går ut i streik.

– KS har i år, for sjette år på rad, gitt eit tilbod som gir mindre lønsvekst til lærarane. Det rekrutterer ikkje folk til yrket, seier Strømsli.

Frå og med måndag, vil over 1300 lærarar over heile landet streike, og lærarorganisasjonane har varsla opptrapping dersom dei ikkje får eit betre lønstilbod.

STREIK: Lærarane streikar for betre løn. Foto: Sorosh Sadat / TV 2
STREIK: Lærarane streikar for betre løn. Foto: Sorosh Sadat / TV 2

KS meiner på si side at lærarane ikkje har fått eit dårlegare lønstilbod enn andre yrkesgrupper.

– Lønssystemet er ikkje bygd opp av kva yrkesgruppene heiter, men kva utdanningsbakgrunn og erfaring ein har. I år har nyutdanna fått ein lønsvekst. Det er eit målretta tiltak for å styrke rekruttering til kommunal sektor, seier Eide.

ATTRAKTIVT: Rektor Gunn Marit Haugsbø meiner det er viktig å gjere læraryrket attraktivt slik at fleire unge søker seg til lærarutdanningane. – Vilkåra for å gjere ein god jobb må komme på plass. Det gjeld tidsressursar, men også løn. Foto: Frode Hoff / TV 2
ATTRAKTIVT: Rektor Gunn Marit Haugsbø meiner det er viktig å gjere læraryrket attraktivt slik at fleire unge søker seg til lærarutdanningane. – Vilkåra for å gjere ein god jobb må komme på plass. Det gjeld tidsressursar, men også løn. Foto: Frode Hoff / TV 2

– Uroa

I Naustdal er rektor Gunn Marit Haugsbø klar på kva som må til. Ho meiner det må på plass beter arbeidsvilkår for lærarane, deriblant betre løn. Viss ikkje fryktar ho problemet berre vil vekse.

– Eg er veldig uroa for tida som kjem. Me har sett ein reduksjon i tal søkarar, og eg er veldig spent om ein klarar få opp rekrutteringa. Det vil me vere heilt avhengige av framover, seier Haugsbø.

SKULESTART: Mange spente elevar skal no i gang med eit nytt skuleår. Skulestarten vil fleire stader bli påverka av lærarstreik. Foto: Frode Hoff / TV 2
SKULESTART: Mange spente elevar skal no i gang med eit nytt skuleår. Skulestarten vil fleire stader bli påverka av lærarstreik. Foto: Frode Hoff / TV 2