– Når det står på som verst, er det som at ein hest har kvelva over deg, og ikkje rikkar seg.

Så du berre ligg der og ligg der og ligg der, under fleire hundre kilo tungt kjøtt.

Blei sjukare etter vaksine: – Me vil berre bli tatt på alvor

I 13 år har Heidi Andresen (41) halde sjukdommen i sjakk. Så tok ho koronavaksinen.

Det blir anslått at mellom 10.000 og 20.000 personar i Noreg lever med ME.

41 år gamle Heidi Andresen er ei av dei.

Mesteparten av historia hennar får vi fortalt i videomeldingar, som ho sender etter kvart som ho har overskot.

Ho er ikkje i form til å få besøk, og sjølv korte telefonsamtalar tar frå henne det lille ho har av energi.

– ME er ein skikkeleg brutal sjukdom.

Eg har vore sliten absolutt kvart einaste sekund i over 17 år, i varierande grad.

Det kjennest som at ein har blylodd festa til kroppen til einkvar tid.

13 stabile år - men så ...

Andresen fortel at formen hennar har vore nokså stabil dei siste 13 åra. Sjølv om kvardagslivet har vore svært prega av sjukdommen, har ho vore i stand til å jobbe deltid som rekneskapsmedarbeidar i eit lite firma. Ho har også i periodar klart å ha eit sosialt liv på sida.

Så kom koronapandemien. Heidi heldt seg heime, som dei fleste andre. Ho avgrensa sosial kontakt og tok vaksinen når tilbodet kom.

GOD FORM: Dette bilete blei tatt i desember 2021. Formen til Heidi var stabil, og ho klarte å halde sjukdommen i sjakk. Foto: Privat
GOD FORM: Dette bilete blei tatt i desember 2021. Formen til Heidi var stabil, og ho klarte å halde sjukdommen i sjakk. Foto: Privat

– Eg kjente ingenting av første og andre dose. Eg tok tredje dose lille julafta. Etter det byrja formen å skru seg sakte, men sikkert nedover.

I februar sa det bom stopp. Plutseleg klarte ho ikkje eingong løfte hendene over tastaturet.

– Ein dag berre smalt det noko jævlig.

Eg blei sjukemeld i flere veker etter det.

Eg har ikkje blitt sjukemeld frå deltidsstillinga mi på 13 år.

Det er verdas mest jævlige kjensle for folk som prioriterer å klare jobben sin framfor alt i livet.

Det har ikkje vore gøy.

Følgjer med

TV 2 har vore i kontakt med fleire ME-pasientar som fortel at tilstanden deira blei betydeleg forverra etter at dei tok andre og tredje dose av koronavaksinen.

Legemiddelverket seier til TV 2 at dei følgjer tett med på biverknader som dei mistenker har samanheng med vaksinen.

Frå vaksinasjonen starta 27. desember 2020 og fram til 22. november, er det motteke 60.924 meldingar om mistenkte biverknader etter koronavaksinasjonen.

55 av desse er rapporteringar om ME-liknande tilstandar.

Legemiddelverket seier det ikkje er noko grunnlag for å tru at ME-pasientar opplever andre biverknader enn andre som blir vaksinert.

– Generelt er det vanskeleg å slå fast om forverring av ein eksisterande sjukdom er forårsaka av eit legemiddel eller ein vaksine, eller om det skuldast utvikling av eller variasjon i sjukdomstilstanden, seier Pernille Harg, seniorrådgjevar i Statens legemiddelverk.

Gevinsten større enn risikoen

Professor og infeksjonsmedisiner Nina Langeland ved Universitetet i Bergen, seier det er trist å høyre historiane som kjem fram her.

Samstundes understrekar ho at gevinsten av covid-vaksinen i det store og det heile er langt større enn risikoen ved å ikkje ta han.

Ho viser vidare til at ME-symptomet fatigue er ei av dei vanlegaste biverknadane til sjølve covid-sjukdommen.

– Ein studie viser at meir enn ein av tre har fatigue eit halvt år etter sjukdommen. Viss ein del av desse blir beskytta mot fatigue ved å bli vaksinert, så ville me unngått mykje sjukdom, seier Langeland.

Nina Langeland, professor ved UiB og overlege ved Haukeland universitetssjukehus, intervjues om COVID i barn, og langtidseffekter. Foto: Ole Enes Ebbesen / TV 2
Nina Langeland, professor ved UiB og overlege ved Haukeland universitetssjukehus, intervjues om COVID i barn, og langtidseffekter. Foto: Ole Enes Ebbesen / TV 2

Studien ho refererer til, blei iverksett i starten av pandemien, før dei 233 deltakarane blei beskytta frå vaksine og gjennomgått sjukdom.

– Når det er sagt, trur eg at me i helsevesenet står seg på å vere opne om at biverknader finst, sjølv om dei er sjeldne, og i nokre tilfeller svært sjeldne.

– Som joker nord

Det er no gått eitt år sidan Heidi tok første dose av koronavaksinen.

Ho seier kroppen hennar ikkje er til å kjenne igjen.

I tillegg til utmatting, har ho menstruasjonsforstyrringar og kjenner på uforklarlege smerter i kroppen. Legen hennar har ikkje funne ei forklaring.

– Syklusen er som joker nord. Juni var verste månaden. Då blødde eg i 20 dagar, seier Heidi.

Dette er Heidi ikkje åleine om.

For tre månadar sidan prøvde Heidi å gå ein tur i skogen. – Det var nok med ti minutt. Eg har ikkje prøvd meg på det igjen. Foto: Privat
For tre månadar sidan prøvde Heidi å gå ein tur i skogen. – Det var nok med ti minutt. Eg har ikkje prøvd meg på det igjen. Foto: Privat

Menstruasjonsforstyrringar

I november i fjor kartla TV 2 opplevingane til over 200 kvinner som fortalte om endringar i menstruasjonen etter koronavaksinen.

Eitt år seinare svarte 85 av dei same kvinnene at dei framleis har menstruasjonsforstyrringar.

Sidan har det europeiske legemiddelbyrået konkludert at kraftige menstruasjonsblødningar etter koronavaksinering skal bli omtalt som ein biverknad av koronavaksiner.

Håpar på endring

For Heidi er kvardagen framleis sterkt prega av sjukdommen, og ho lever som om det framleis er pandemi.

Ho orkar sjeldan gå ut av leilegheita, og det er lenge mellom kvar gong ho orkar møte venene sine.

Heidi brukte ikkje ei einaste eigenmelding eller sjukemelding på tretten år. I år har ho brukt alle.

– Eg blir jo uroa for om eg vil få tilbake livet eg hadde, eller om dette er ei permanent skade. Eg vil så gjerne bli betre, seier Heidi.

– Korleis kan du vere så sikker på at det er vaksinen? Kan det ikkje tenkast at det er noko anna?

Eg har vore stabil i 13 år. Ingenting anna har skjedd. Eg har ikkje hatt nokon infeksjonar, og eg har levd som vanleg. Eg kan ikkje forstå kva anna det kan vere.

FORVERRA: Dette bilete er tatt i mars, tre månader etter at ho tok vaksinen. Då klarte ho ikkje løfte handa over tastaturet på dataen. Foto: Privat
FORVERRA: Dette bilete er tatt i mars, tre månader etter at ho tok vaksinen. Då klarte ho ikkje løfte handa over tastaturet på dataen. Foto: Privat

TV 2 har vore i kontakt med Heidi sin fastlege, som også trur forverringa av symptoma er vaksinerelatert.

– Mange ME-pasientar opplever forverring i symptom etter ein virusinfeksjon. Eg trur denne typen pasientar har et sensitivt immunforsvar, som gjer at dei kan reagere kraftigare på ein vaksine enn forventa, seier legen.

Legen, som ikkje ønskjer namnet sitt på trykk, seier dei ikkje har funne noko anna som kan ha forårsaka at Heidi sin helsetilstand blei forverra.

Håpar på eit betre 2023

For Heidi blir jula i år ganske annleis frå jula i fjor.

I år blir feiringa heime hos søstera saman med familien. Faren hennar har sett opp ei feltseng i stova, slik at ho kan vere med på feiringa.

Nevøane hennar lånar ut sengene sine til stundene der ho treng ein skikkelig time-out i mørket med øyreproppar.

JULEFEIRING: Slik feira Heidi jula saman med familien. Faren har sett opp ei feltseng i stova. Foto: Privat
JULEFEIRING: Slik feira Heidi jula saman med familien. Faren har sett opp ei feltseng i stova. Foto: Privat

Ho håpar på eit betre 2023, og at helsestyresmaktene kan finne nokre fleire svar på kvifor fleire ME-pasientar er blitt så dårlege av vaksinen, og kva dei eventuelt kan gjere med det.

– Eg synest det er viktig at dette kjem fram, og at det har skjedd med fleire. Det kan kome nye variantar og nye virus, og me må vere førebudd på framtida.

– Me vil berre bli tatt på alvor.

– Då skriv me desember.

Eg er framleis ca 45 prosent av det eg var på denne tida av året i fjor.

God jul, då.