Ber helseministeren komme på bana: – Ho kan ikkje gøyme seg lenger

Fastlegekrisa veks både i omfang og alvor. No krev opposisjonen svar, og ber helseministeren ta ansvar.

– Dette er svært bekymringsverdig. Problemet blir berre større og større, seier stortingsrepresentant Seher Aydar i Rødt.

Ho reagerer sterkt på saka som TV 2 presenterte i går, som viser at 235.000 personar i Noreg står utan fastlege, noko som er eit langt høgare tal enn det helsestyresmaktene sjølv har gått ut i frå.

Verken helseministeren eller helsedirektoratet har dermed vore klar over den faktiske tilstanden til fastlegeordninga, som viser seg å vere mykje verre enn antatt.

– Dette held ikkje. No må helseministeren komme med ein plan, seier Aydar.

Stor belasting

TV 2 kunne i går fortelje om 4 år gamle Lea, som har ein kronisk sjukdom, men ingen fastlege. Det fører til at 4-åringen må reise over ein time til Haukeland sjukehus i Bergen, for å få oppfølginga ho treng.

UTAN FASTLEGE: 4 år gamle Lea er ein av over 200.000 personar i Noreg som ikkje har fastlege. Fastlegen hennar slutta, og kommunen har ikkje klart å finne ein erstattar. Foto: Robert Reinlund
UTAN FASTLEGE: 4 år gamle Lea er ein av over 200.000 personar i Noreg som ikkje har fastlege. Fastlegen hennar slutta, og kommunen har ikkje klart å finne ein erstattar. Foto: Robert Reinlund

Seher Aydar er uroa for at fastlegemangelen berre aukar belastinga på andre områder i helsevesenet, slik som spesialisthelsetenesta og legevakta.

– Legevakta har ikkje kapasitet til å handtere at over 200.000 personar ikkje har fastlege. No må helseministeren komme med eit svar på kva desse personane skal gjere når dei treng helsehjelp, seier Aydar.

Merkar krisa

På Legevakten i Bergen har dei merka at pågangen aukar frå folk som ikkje har fastlege.

– Me får fleire telefonhenvendingar til legevaktsentralen som kunne vore handtert på pasienten sitt fastlegekontor, seier Anne Karoline Tyssøy Pedersen, som er legevaktsjef i Bergen.

TRØKK: Legevakta i Bergen har merka auka pågang frå pasientar som ikkje har fastlege.
TRØKK: Legevakta i Bergen har merka auka pågang frå pasientar som ikkje har fastlege.

Ho seier dei ikkje fører statistikk på kor mange som ikkje har fastlege, men opplever at det har vore ei auke i 2022.

Rødt-politikaren ber helseministeren ta ansvar.

– Når problemet er av så store dimensjonar, så kan ikkje ansvaret fråskrivast til kommunane eller legevakta. Dette er eit ansvar som helseministeren er nøydd å ta.

Store mørketal

Fastlegekrisa ser berre ut til å vekse i omfang, og det er truleg store mørketal.

Ferske tal TV 2 har fått frå Helfo i dag, viser at det per første september var 179 617 personar utan fastlege.

Leiar for Allmennlegeforeininga meiner det er urovekkande at dei offisielle tala er så mykje lågare enn det deira undersøking viser.

– Desse tala ligg framleis langt lågare enn dei tala me fann i vår undersøking, seier Nils Kristian Klev i Allmennlegeforeininga.

UTE AV KONTROLL: – Fastlegekrisen er fullstendig ute av kontroll, seier Nils Kristian Klev, leiar i Allmennlegeforeningen Foto: Sveinung Kyte / TV 2
UTE AV KONTROLL: – Fastlegekrisen er fullstendig ute av kontroll, seier Nils Kristian Klev, leiar i Allmennlegeforeningen Foto: Sveinung Kyte / TV 2

Han meiner det er avgjerande at systemet for rapportering blir betre.

– Skal me fange opp endringane raskt nok, er me heilt avhengige av betre og meir oppdatert talgrunnlag enn det Helsedirektoratet opererer med i dag, seier Klev.

Helseminister Ingvild Kjerkol hadde ikkje høve til å stille til intervju med TV 2 torsdag.

Opposisjonen krev svar

Frp reagerer sterkt på kor ille det står til i fastlegeordninga, og helseministeren sitt fråvêr i saka.

– Dette er rett og slett sjokkerande. Pasientene og fastlegane er leie av å høre lovnadar som ikkje blir følgd opp. No treng me handling, seier Bård Hoksrud, helsepolitisk talsperson i Frp.

Frp har no sendt inn eit skriftleg spørsmål til statsråden i Stortinget, for å få henne i tale.

REAGERER: Helsepolitisk talsperson i Frp krev handling for å få orden på fastlegeordninga. Foto: Truls Aagedal / TV 2
REAGERER: Helsepolitisk talsperson i Frp krev handling for å få orden på fastlegeordninga. Foto: Truls Aagedal / TV 2

Frp krev handling, og reagerer på at ministeren heller set ned eit ekspertutval som skal utrede problemet, når fastlegeordninga nærmast står i brann.

– Viss det er slik helseministeren arbeider når det er krise og ting hastar, så vil ikkje eg ha hennar hjelp viss det brenn i huset mitt. Då hadde ho først sett ned eit ekspertutval som kunne analysere brannen, sjølv om brannvesenet kunne peike på kvar det brenn. Etter at huset hadde brent ned, hadde ho delt ut vassgevær og hageslangar for å kjøle ned aska, seier Hoksrud.

Hurtigarbeidande utval

Utvalet Hoksrud refererer til, er eit «hurtigarbeidande ekspertutval» som regjeringen har sett ned for å gå gjennom fastlegeordninga. Utvalet skal finne konkrete og langsiktige løysingar på fastlegekrisa.

UTVAL: Regjeringa har sett ned eit ekspertutval som skal finne løysingar på krisa. Foto: Marte Christensen / TV 2
UTVAL: Regjeringa har sett ned eit ekspertutval som skal finne løysingar på krisa. Foto: Marte Christensen / TV 2

Utvalet skal levere første rapport med førebelse vurderingar innan 1. desember i år, og levere ein rapport med endelege vurderingar innan 15. april i 2023.

Innspela skal regjeringa ta med inn mot statsbudsjettet for 2024.

– Det er fint det, men det hjelper ikkje dei 235.000 personane i Noreg som står utan fastlege no, seier Aydar.