OVERSKOTSFLYTTING: I ein ny rapport frå Tax Justice Network kjem det fram at Egersund Vindkraftverk er finansiert frå Luxembourg, og at det er stor fare for at overskotet blir flytta ut av Noreg.
OVERSKOTSFLYTTING: I ein ny rapport frå Tax Justice Network kjem det fram at Egersund Vindkraftverk er finansiert frå Luxembourg, og at det er stor fare for at overskotet blir flytta ut av Noreg. Foto: Chris Ronald Hermansen/ TV 2

Ny rapport: Nesten halvparten av norsk vindkraft er eigd frå skatteparadis

40 prosent av norske vindkraftverk er eigd frå skatteparadis, seier ny rapport. Konsekvensane kan vere at nordmenn må betale meir skatt, meiner professor.

På eit år produserer Egersund vindkraftverk i Rogaland grøn energi nok til å forsyne 20.000 husstandar. Det tilsvarer alle husstandane i vertskommunen Eigersund, pluss eit par nabokommunar på toppen.

Men i 2019 produserte vindparken også noko anna grønt. Nemleg sitt første overskot sidan oppstarten i 2017. Vindparken selte kraft for 137 millionar og hadde eit driftsoverskot på 53 millionar kroner.

Men ikkje éi krone frå overskotet vil gå i skatt til Noreg, viser ein ny rapport frå Tax Justice Network - Norge (TJN).

– Dette har skjedd fordi vi som nasjon har lagt til rette for det. At vi lét utanlandske kapitalkrefter komme inn og ta gevinsten med ut - det var ein tabbe, seier ordførar i Eigersund, Odd Stangeland.

Ordførar i Eigersund, Odd Stangeland, håpar regjeringa vil endre skattereglane på vindkraft og sørge for at Noreg ikkje hamnar i same situasjon på nytt.
Ordførar i Eigersund, Odd Stangeland, håpar regjeringa vil endre skattereglane på vindkraft og sørge for at Noreg ikkje hamnar i same situasjon på nytt. Foto: Kristian Myhre / TV 2

– Endar opp i skatteparadis

I november 2019 kunne TV 2 avsløre at ingen norske styresmakter visste kven som eigentleg eigde ein av dei største vindparkane i Noreg, Tellenes vindpark. TV 2 spora også pengestraumen frå vindkraftanlegget til den skattefrie øygruppa Cayman Islands. Vindparken var finansiert med store interne lån. Slik kunne morselskapet på Caymanøyene sikre seg skattefrie renteinntekter og samstundes redusere det skattbare overskotet i Noreg.

– Slik endar det som eigentleg er overskot fra Tellenes vindpark opp som renteinntekter til et selskap på Caymanøyene, sa skattejurist Gregar Berg-Rolness til TV 2 den gong.

I 2019 spora TV 2 pengar frå Tellenes vindpark til denne adresse, Ugland House, på Cayman Islands.
I 2019 spora TV 2 pengar frå Tellenes vindpark til denne adresse, Ugland House, på Cayman Islands. Foto: Arkiv

I ein rapport frå TJN - Norge kan ein no sjå at Tellenes Vindpark ikkje er den einaste norske vindparken som kan sporast tilbake til land med lite eller ingen skatt. Tellenes vindpark er heller ikkje åleine om å vere finansiert gjennom store interne lån.

I norske selskapsregistre er Egersund vindpark eigd av eit tysk holdingselskap - Hyfe Holding GmbH. Men leitar ein i registre utanfor Noreg, endar eigarstrukturen i eit heilt anna land. Landet er oppført som eit av dei største skatteparadisa i verda av den internasjonale skatterettfersorganisasjonen Tax Justice Network.

Skjulte investorar

I Norges vassdrags- og energidirektorat (NVE) si oversikt står det tyske finansforvaltingsselskapet Luxcara oppført som eigar av vindparken i Eigersund. Men leitar ein i det tyske selskapsregisteret er det to andre selskap som er oppførte som eigarar. Desse selskapa er igjen heileigd av dei same to personane som grunnlagde Luxcara.

Men det er verken Luxcara eller dei to tyske selskapa som har finansiert vindparken. Det er eit heilt anna selskap med adresse i Luxembourg. Der sluttar også spora, då selskapsregisteret til Luxembourg ikkje gir ut informasjon om kven investorane er.

Ifølgje TJN - Norge er Luxembourg eit av landa kor dei fleste direkteinvesteringar i Noreg kjem frå. Økonomiprofessor ved NHH og leiar for Norwegian Center of Taxation, Guttorm Schjeldrup, seier at det er eit dårleg teikn at slike strukturar som ein ser i tilfellet med Luxcara er involvert i norsk vindkraft.

Økonomiprofessor Guttorm Schjeldrup er kritisk til korleis vindkraftnæringa i Noreg er finansiert.
Økonomiprofessor Guttorm Schjeldrup er kritisk til korleis vindkraftnæringa i Noreg er finansiert. Foto: Robert Reinlund / TV 2

– Det er umogleg å finne fram til kven som eig selskapa og kva økonomi selskapa har, seier Schjeldrup.

Skatteparadis

Dei siste åra har det pågått ein debatt om kva land som skal definerast som skatteparadis. Organisasjonen Tax Justice Network (TJN) publiserer ei årleg rangering av land som legg til rette for at selskap kan omgå skatt. På denne indeksen, Corporate Tax Haven Index, hamnar Luxembourg på ein sjetteplass, bak De britiske jomfruøyer, Caymanøyene, Bermuda, Nederland og Sveits.

Organisasjonen for økonomisk samarbeid og utvikling (OECD) der Noreg er medlem, har dei siste åra jobba aktivt for å få til automatisk utveksling av skatteopplysingar mellom statar. Statar som deltar i samarbeidet er ikkje definert som skatteparadis av OECD. Derfor er verken Luxembourg eller Caymanøyene definert som skatteparadis av OECD.

EU har også ei eiga liste med det dei definerer som skatteparadis. Ingen EU-medlemsland er med på denne lista. Caymanøyene blei fjerna frå lista i oktober 2020.

Diskusjonen om kva land som skal definerast som skatteparadis handlar altså først og fremst om graden av openheit overfor skattestyresmaktene i andre land.

Ein fersk rapport fra Tax Justice Network viser at skattestyresmakter verden over går glipp av 427 milliardar dollar på grunn av skattemisbruk. Ifølge rapporten er landa som påfører andre land mest skattetap Caymanøyene, Storbritannia, Nederland, Luxembourg og USA. Fattige land tapar mest.

«Målet er å sleppe skatt»

Det norske selskapet som står oppført som eigar av Egersund vindkraftverk, Norsk Vind Egersund AS, hadde i 2019 ei samla gjeld på 1,2 milliardar norske kroner. I tillegg hadde holdingselskapet 193 millionar kroner i gjeld. Totalt hadde dei to selskap 80 millionar kroner i finans- og rentekostnadar i fjor. Store delar av dette er renter på lån til selskapet i Luxembourg som finansierte vindparken.

– Spørsmålet er om dei nokon gong vil kome i skatteposisjon når dei har så stor gjeld, seier Schjeldrup.

Men det er ikkje berre pengar frå Egersund vindpark som endar opp i Luxembourg. Hyfe Holding eig også Bjerkreim vindpark og Skinansfjellet og Gravdal vindpark via to holdingselskap.

Våren 2019 starta oppføringa av Bjerkreim vindkraftverk.
Våren 2019 starta oppføringa av Bjerkreim vindkraftverk. Foto: Steinar Figved

Til saman hadde dei seks norske selskapa i Hyfe-systemet ei gjeld på 5,7 milliardar i 2019. Finans- og rentekosnadane i same periode var på 192 millionar kroner.

Ifølgje TJN-rapporten er dette noko som går igjen hos norske vindparkar som er eigd frå utlandet.

Schjeldrup meiner det ligg eit klart motiv bak ein slik finansieringsmodell.

– Å betale så lite som mogleg skatt i Noreg, men innanfor lova si grense, seier Schjeldrup, og peikar på at det ikkje er selskapa som er syndebukken.

Han meiner at dersom politikarane ikkje vaknar og endrar skattereglane snarast kan Noreg vere i ferd med å selje ut arvesølvet.

– Konsekvensane på lang sikt er at vi skatteytarar må betale meir skatt.

– I samsvar med lovar og reglar

Luxcara ønsker ikkje å stille til intervju, men i ein e-post via advokatkontoret Wikborg Rein Advokatfirma AS, skriv selskapet at bygging og drifting av vindparkane er i samsvar med alle gjeldande lovar og reglar. Det seier også rapporten til TJN.

Vidare skriv selskapet at eigenkapitalnivået i prosjektene er normalt og i tråd med god marknadspraksis for prosjektselskap av denne art.

Luxcara ønsker ikkje å kommentere eigarskapen i denne samanhengen.

Statssekretær Magnus Thue (H) seier det ikkje er spesielle reglar for kven som kan eige vindkraft i Noreg.
Statssekretær Magnus Thue (H) seier det ikkje er spesielle reglar for kven som kan eige vindkraft i Noreg. Foto: Gorm Røseth / TV 2

Olje- og energidepartementet vil ikkje stille til intervju i samband med spørsmål om eigarskap i vindkraftnæringa.

Statssekretær Magnus Thue (H) skriv i ein e-post på vegne av regjeringa at det ikkje eksisterer spesielle reglar for kven som får lov å eige eit vindkraftverk. Han skriv også at regjeringa har oversikt over alle selskap som har konsesjon.

Slik er rapporten finansiert

Rapporten «Vindkraftens skyggesider» er finansiert med Tax Justice Network - Norge sine eigne midlar, samt 100.000 kroner frå ein innsamlingsaksjon på nettstaden Spleis.no. Organisasjonen Motvind som jobbar mot norsk vindkraftutbygging delte informsjon om TJN sin spleis til sine medlemmar, men har utover det ikkje hatt noko samarbeid med TJN om rapporten eller innhaldet i den.

Relatert