Antall visninger Valg 2021 - Helse i Nord
En baby ligger på et blått teppe med en smokk til venstre.
TV 2 Logo

På fødestova fekk ikkje legane Oliver ut. Han blei dytta inn igjen og flydd til ein annan by.

TV 2 Valg 2021 Logo
En øde vei går rett frem i det bare landskapet på Sennalandet. Til høyre er et veiskilt som forteller oss at fartsgrensen er 90 kilometer i timen. I bakgrunnen skimter man et fjell som er delvis dekket av snø.

Lang reiseveg til sjukehuset gjer mange forbanna.

TV 2 Valg 2021 Logo

Sarah pressa det ho kunne. Ho hadde prøvd det meste av stillingar, men babyen ville ikkje ut.


Då Sarah Sofie Daniloff (35) skulle føde sitt første barn på fødestova i Alta, gjekk mykje gale.


To jordmødre og to legar prøvde det dei kunne for å få babyen ut. Etterkvart fekk dei hastverk.


– Dei stakk ei sprøyte i underlivet, og klipte meg opp utan å seie ifrå. Det kjentest som eit overgrep, seier Sarah.


Det som hende 8. februar 2020, blei vurdert som så alvorleg at fødestova ikkje fekk gjennomføre fødslar på seks døgn.


Opplevinga har endra Sarah sitt syn på politikk.

Sarah sitter i en grå stol, hun kikker mot venstre og har et alvorlig blikk. I bakgrunnen skimter man pappa Vegard sammen med sønnen Oliver.
Her sit Sarah, sambueren Vegard Jensen og sonen Oliver (1,5 år).
Her sit Sarah, sambueren Vegard Jensen og sonen Oliver (1,5 år).

Sarah hadde kome fram til fødestova i Alta litt før klokka halv ni om morgonen. Planen var at ho skulle føde der, fordi svangerskapet hadde vore normalt.


Då ho kom var det ei jordmor på vakt. Undervegs i fødselen blei det kalla inn ei ekstra jordmor, og deretter to legar.


Tida gjekk, og Sarah pressa og pressa.


– Først tenkte eg «det kjem til å gå fint, det ordnar seg».


Då det hadde gått ei stund og babyen ikkje kom ut, blei det festa ein vakuumkopp på babyen sitt hovud. Legen drog seks til sju gongar, utan hell.

En dør som er merket med «fødestue 1» står på gløtt. Innenfor døren ser vi en babyseng med hjul og en skyvedør.
​– Det gjekk ikke, han ville ikkje ut. Eg prøvde alt. Uansett kva dei føreslo så gjorde eg det, for han skulle jo ut.

Sarah Sofie Daniloff

Situasjonen blei oppfatta som dramatisk og blødningane var store, ifølge dokument om fødselen.


Sarah måtte derfor sendast til Finnmarksjukehuset i Hammerfest, som har fullt utstyrt fødeklinikk og kirurgar på vakt.


Sidan det tar to timar å køyre til sjukehuset blei det bestilt eit ambulansefly.

Et ambulansefly. Det står Luftambulansetjenesten på det. På midten av det knallgule flyet er det en hvit og grønn rutete bord. Flyet er av typen lite propellfly.
Befolkninga i Finnmark er heilt avhengige av ambulansefly på grunn av enorme avstander.
Befolkninga i Finnmark er heilt avhengige av ambulansefly på grunn av enorme avstander.

Alta har lenge kjempa for eigen akuttklinikk og fødeklinikk. Men statsminister Erna Solberg (H) har sagt endeleg nei. Det fødast ikkje nok born til å ha personale og sikre god kvalitet på tre akuttsjukehus i Finnmark, har Solberg uttalt til blant anna Nettavisen.


Fylket, med sine 75.000 innbyggarar, har allereie to sjukehus med akuttkirurgi – eit i Hammerfest og eit i Kirkenes. I Hammerfest har regjeringa satt av millardar til å bygge eit nytt og større sjukehus.


Ei ny valliste, Pasientfokus, vil kjempe for fødeklinikk i Alta endå ein gong. No knivar dei om å bli det fjerde største partiet i Finnmark. På målinga til TV 2 låg dei rett under SV og Høyre i oppslutning.


Då Sarah stod og venta på ambulanseflyet sitt i Alta, var hovudet til babyen kome for langt ned.


Hovudet måtte derfor dyttast opp igjen i livmora til Sarah.


Ei jordmor og ein lege var med på flyturen, som tok rundt 25 minutt.


Sambuaren til Sarah, Vegard Jensen, hadde vore med sidan starten av fødselen. Han var livredd på heile turen.

Pappa Vegard sitter i en grå lenestol, han har på seg caps og en skjorte med mønster. På fanget står Oliver og kikker mot pappen sin. Pappa Vegard kler på Oliver en bukse. På genseren til lille Oliver står det «best bro».
– Då vi sat på flyet spurde eg høgt: kjem det her til å gå til helvete?

Vegard Jensen

Sarah sitter i en grå stol. Hun har på seg grå genser og rundt halsen henger en ring i et gullkjede. Hodet er vendt mot venstre, foran henne ligger det noen dokumenter på et bord.

Då flyet landa i Hammerfest, måtte Sarah og Vegard over i ein ny ambulanse som køyrde siste delen til sjukehuset.


Akutteamet stod klart. Dei slo fast at babyen ikkje kunne kome ut på vanleg måte.

– Babyen var stjernekikkar. Han hadde kilt seg fast i bekkenet, og låg ikkje med hovudet riktig veg.

Sarah Sofie Daniloff

Legane meinte babyen måtte bli forløyst umiddelbart. Det blei beordra eit katastrofekeisarsnitt, som blir gjennomført når det er fare for livet til mor eller babyen.


Når pasientar i Finnmark må raskt på sjukehus, er ambulanseflya heilt avgjerande. Befolkninga bur spreidd, avstandane er enorme og ambulansebilane kjem seg ofte ikkje fram.


Dei to siste vintrane, har vegen mellom Alta og sjukehuset i Hammerfest vore stengt til saman 86 gongar, viser undersøkingar TV 2 har gjort.

Veien mellom Alta og Hammerfest. Det er gul stripe i midten av veien. I horisonten er det fjell med flekker av snø på, langs veien er det lav grønn skog.
Det er 140 kilometer mellom Alta og Hammerfest. Vegen er ofte stengt vinterstid.
Det er 140 kilometer mellom Alta og Hammerfest. Vegen er ofte stengt vinterstid.

Fordi befolkninga er så avhengige av ambulanseflya, er dei uroa. Ein rapport frå Helsetilsynet, lagt fram i juni, slo fast at flyambulansetenesta i Nord-Norge er uforsvarleg drive.


Ein pasient som fekk hjerneslag, blei ein time og 34 minuttar forseinka til sjukehuset på grunn av flymangel.


Ein annan gong blei ein pasient med akutt hjerneinfarkt nesten ein time forseinka. Dei venta på ein annan pasient som skulle med same fly, viste granskinga.


– Ei rekke betringstiltak er allereie i gang, seier Cecilie Daae, administrerande direktør i Helse Nord til TV 2. Den endelege handlingsplanen for ambulanseflytenesta er under arbeid, opplyser ho.


Få minuttar etter at Sarah kom til sjukehuset i Hammerfest, blei ein frisk gut løfta ut av kirurgane.


Sarah og Vegard kalla han for Oliver.

Bilde fra Sykehuset i Hammerfest. En stolt mor ligger i sengen og omfavner sitt nyfødte barn, Oliver. Oliver ligger tett inntil mors bryst, han sutter på tommeltotten. Mor holder høyre hånd over sitt nyfødte barn og hun har øyene lukket.

Allereie dagen etter fødselen, blei behandlinga til Sarah på fødestova i Alta gjennomgått.


Medisinskfagleg ansvarleg tok då ei hasteavgjerd, og nekta fødestova å gjennomføre fødslar på seks døgn. Risikoen for feilbehandling var for høg, lydde grunngjevinga.


Etter at Sarah kom til hektene, klaga ho på behandlinga på fødestova. I juli fall konklusjonen: «Statsforvalteren har kommet til at behandlingen/oppfølgingen av pasienten i fødsel var uforsvarlig.» Rapporten blei først omtala i Altaposten.


Fleire ting gjekk gale. Legane skulle ikkje ha brukt vakuumkopp på babyen. Halvanna år etter fødselen har Oliver framleis mén etter denne behandlinga, ifølge Sarah.


– Viss du kjenner her, så fyller den heile handflata, seier ho, og legg handa over hovudet til guten.

Sarah sitter på huk på stuegulvet, foran henne sitter Oliver og leker med en tom eske. Hun holder hånden over hodet til Oliver for å forklare at man fortsatt kan kjenne hvor personalet ved fødestuen brukte vacuumkopp. I bakgrunnen er et spisebord med stoler og på veggen henger familiebilder.

Fødestova hadde for dårlege rutinar, var for dårleg organisert, og dei tilsette mangla tilstrekkeleg opplæring. Vakthavande gynekolog blei ikkje konsultert. Det tok for lang tid før Sarah blei sendt til Hammerfest og ho fekk heller ikkje god informasjon under fødselen, ifølge rapporten.


Helge Hansen er avdelingsleiar ved somatisk avdelingsklinikk i Alta, som fødestova er ein del av. Han ønsker ikkje å kommentere konkrete detaljar rundt Sarah sin fødselshistorie.


Om kritikken frå Statsforvalteren seier han:


– På vegne av klinikken vil eg seie at det er veldig beklageleg at ho har hatt den opplevinga ho har hatt, seier Hansen til TV 2.


Hansen seier heile organisasjonen tar lærdom av hendinga og implementerer nye og forsterka prosedyrar.


– Vi rettar oss etter det som Statsforvalteren har påpeika i ettertid.


Sarah og Vegard sleit etter opplevinga. Ein periode flytta dei til andre sida av landet. Men då Sarah blei gravid på ny flytta dei tilbake til Alta. Dei ville vere nær venner og besteforeldra til borna.

Foran en liten brygge i Alta står Sarah, Oliver og Vegard. Både Sarah og Vegard kikker mot sønnen Olivers som er plassert i midten av dem. Pappa Vegard holder Oliver. Sarah er gravid. I bakgrunnen skimter man en båt, et blått naust og store fjell som er delvis dekket av snø.

Sarah ville ikkje føde på fødestova i Alta. Løysinga skulle vere eit planlagt keisarsnitt på sjukehuset i Hammerfest.


Men vatnet gjekk fleire veker før tida.

Då Sarah blei henta med ambulansebil i Alta i august i år, rekte ikkje Vegard og vesle Oliver å bli med. Dei var på tur i skogen og plukka blåbær.


Medan ambulansen køyrde på svingete vegar i halvannan time over fjellet, auka riene på, fortel Sarah.


Då ho kom fram til sjukehuset i Hammerfest, blei babyen forløyst med hastekeisarsnitt.


– Fødselen gjekk fint og legane gjorde ein veldig god jobb, fortel Sarah.


Den vesle jenta fekk namnet Olivia.

En nyfødt liten jente sover søtt, hun holder hånden opp til ansiktet og hun har på seg en hvit liten lue. Over henne er ligger et bomullspledd med mønster. Babyen heter Olivia.

– Etter det har det gått veldig fint. Alt er berre bra no, seier Sarah.


No har familien kjøpt hus i Alta med plass til heile flokken.


Når Stortingsvalet nærmar seg, er ikkje Sarah og Vegard i tvil om kva dei skal stemme.


– Pasientfokus, svarer begge.

TV 2 har bedd partia svare på korleis dei vil sikre helsetilbodet i nord. Dette svarte dei:

      Antall visninger